INNOWACJE

   

Elementy Planu Daltońskiego

Motto edukacji daltońskiej: ,,Jeśli szanujemy dziecko i podążamy za jego możliwościami to może ono zrobić więcej, niż od niego oczekujemy, a wszystko co dziecko potrafi - nauczycielowi zrobić nie wolno" - Helen Parkhurst

Autor: Agnieszka Matysiak, Emilia Zdzierela

Rodzaj innowacji: organizacyjno-metodyczna

Zakres innowacji:

Innowacja realizowana będzie w trakcie zajęć przedszkolnych. Zostaną nią objęte dzieci z dwóch grup przedszkolnych Przedszkola „Bajeczka” (”Ufoludki” i ”Misie”).

Przewidywany czas realizacji innowacji: 8 maja 2017r. – 7 maja 2018r.

Motywacja wprowadzenia innowacji i oczekiwania z nią związane:

1.      Motywacją opracowania i wprowadzenia innowacji są:

·      Przeprowadzone obserwacje przez wychowawców grup, z których wynika potrzeba wspierania u dzieci samodzielności, odpowiedzialności i współpracy. Spośród różnych metod i koncepcji, najbardziej właściwa wydała nam się koncepcja planu daltońskiego.

·      Naszym celem jest wyposażenie dziecka w cechy, które wzmocnią jego aktywność samodzielność i pozwolą na rozwijanie umiejętności współpracy w grupie. Chcemy, by nasze dzieci nie tylko komunikowały się i uczyły relacji z drugim człowiekiem, ale także zależy nam, aby wyrosły na jak najbardziej samodzielnych i świadomych własnych potrzeb i możliwości ludzi.

 

2.      Cele ogólne innowacji:

Wspieranie aktywności, samodzielności, odpowiedzialności dzieci, a także kształtowanie tych wiadomości i umiejętności, które są ważne na kolejnych szczeblach edukacji.

3.      Cele szczegółowe:

Dzieci:

- angażowanie dzieci do samodzielnego planowania

- rozwijanie umiejętności współpracy w grupie i zespole

- kształtowanie wiary we własne siły

- zwiększenie zakresu odpowiedzialności za siebie i innych

- kształtowanie odpowiedzialności za wykonanie podjętego zadania

- uświadomienie dziecku konieczności ponoszenia odpowiedzialności za swoje czyny

Nauczyciele:

- umożliwienie doskonalenia organizacji i metod pracy wychowawczo-dydaktycznej

- stwarzanie sytuacji sprzyjających współpracy i podejmowaniu przez nauczycieli twórczej komunikacji

- pogłębienie współpracy z rodzicami dla szeroko pojętego dobra dziecka

Rodzice:

- włączenie rodziców do współpracy

- dostarczenie rodzicom informacji o rozwoju i postępach dzieci

- wspomaganie własnych dzieci „w drodze do bycia uczniem”

 

4.      Przewidywane efekty:

Dziecko:

- jest zmotywowane do pracy

- czuje się odpowiedzialne za własne działania

- potrafi się uczyć

- ocenia proces nabywania wiedzy i umiejętności

- współpracuje z nauczycielem i rówieśnikami

- umiejętnie zarządza czasem

- staje się samodzielne, odpowiedzialne, umiejące współpracować z innymi, sumienne, obowiązkowe i twórcze.

Nauczyciele:

- stwarzanie sytuacji sprzyjających współpracy i podejmowaniu przez nauczycieli twórczej komunikacji

- pogłębienie współpracy z rodzicami dla szeroko pojętego dobra dziecka

- umożliwienie doskonalenia organizacji i metod pracy wychowawczo-dydaktycznej.

Rodzice:

- rodzice częściej będą aktywnie uczestniczyć w życiu grupy i przedszkola,

- dostarczenie rodzicom informacji o rozwoju i postępach dzieci

- wspomaganie własnych dzieci „w drodze do bycia uczniem”

- nastąpi zacieśnienie więzi rodzinnych.

5. Kryteria sukcesu:

·      dzieci będą aktywnie uczestniczyć w działaniach,

·      dzieci nabiorą zaufania do siebie i własnych możliwości,

·      rodzice aktywnie włączą się w realizację innowacji,

·      sposoby realizacji założeń innowacji będą wynikiem wspólnych działań wszystkich podmiotów.

 

Treść innowacji:

Istotą innowacji jest poświęcenie szczególnej uwagi każdemu dziecku tak, aby poprzez zaproponowane rozwiązania stawało się ono bardziej samodzielne, aktywne, odpowiedzialne.

Proces dydaktyczno-wychowawczy edukacji daltońskiej oparty jest na wizualizacji. Znajdujące się w sali kolorowe zdjęcia-obrazy, piktogramy pozwalają dzieciom lepiej zrozumieć i zapamiętać zasady funkcjonowania w grupie. Dziecko nie potrzebuje pomocy podczas porządkowania sali, układania zabawek czy książek. Kolorowe ilustracje to swego rodzaju instrukcje, które doskonale ułatwiają dziecku samodzielnie wykonać zadanie. Dzięki odpowiednio przygotowanym niestandardowym środkom dydaktycznym, organizacji przestrzeni, wydzieleniu miejsc do działań tematycznych i zgromadzeniu w nich odpowiednich materiałów dydaktycznych dzieci mają ogromną szansę na swobodne podejmowanie samodzielnych działań.

Aranżacja przestrzeni

Wystrój i sposób adaptacji miejsca warunkuje:

·         zdrowy rozwój dzieci

·         ich pomyślną adaptację

·         jakość kontaktów społecznych

·         budowanie atmosfery życzliwości

·         możliwość uczenia się rozumienia otaczającego świata

·         samodzielne działania dziecka budujące jego wiedzę i umiejętności

Zadaniem nauczyciela jest rozpoznawanie potencjalnych możliwości i indywidualnych potrzeb dziecka oraz taka organizacja zajęć, aby te potrzeby zostały zaspokojone. Im dziecko jest młodsze tym różnicowanie oddziaływań wychowawczo-dydaktycznych oraz indywidualizacja jego potrzeb ma większe znaczenie.

Sala zajęć, przedszkolne korytarze wyposażone w różnorodne, interesujące, bogate kąciki zainteresowań, pełniące funkcje swoistych warsztacików, to doskonały środek dydaktyczny, przy pomocy którego można indywidualnie wspierać i rozwijać każde dziecko w grupie.

Przestrzeń edukacyjna

·         organizacja kącików,

·         wizualizacja procesu nauczania,

·         wizualizacja planu dnia, dni tygodnia, planu rocznego, tygodniowych zadań edukacyjnych,

·         wizualizacja współpracy,

·         wizualizacja obowiązków

Wizualizacja roku przedszkolnego

Plan pokazuje kolejne wydarzenia, które będą następowały po sobie w trakcie roku szkolnego. Dzieci lepiej kontrolują upływ czasu.

Wizualizacja miesiąca

Poprzez zestawienie tygodniowych tematów pracy wyłania się wizualizacja całego miesiąca. Dzięki mapie miesiąca dzieci lepiej wiedzą z ilu tygodni składa się miesiąc i jakie tematy będą w danym miesiącu omawiane.

Wizualizacja dni tygodnia

Na tablicy zaznaczone są dni tygodnia za pomocą kolorowych kwiatków. Przed każdymi zajęciami dzieci przypominają jaki jest dzień tygodnia. Raz w tygodniu wybierany jest ,,strażnik” kalendarza. Ma on za zadanie, zaznaczenie odpowiedniego dnia tygodnia i zerwanie kartki z kalendarza ściennego. Zaznaczając zadanie dnia dzieci odwołują się do dnia tygodnia np. dzisiaj jest wtorek, biorę niebieski magnez, zaznaczam ukończenie zadania przypinając magnez niebieski przy kwiatku niebieskim.

Wizualizacja planu dnia

Porządkuje on i daje poczucie bezpieczeństwa dzieciom. Każdy dzień rozpoczyna się od prezentacji ilustracji przedstawiających kolejne czynności zaplanowane przez nauczyciela. Wspólnie z dziećmi nauczyciel na tablicy umieszcza odpowiednie obrazki, a dzieci doskonale orientują się co będą za chwilę robić. Każdy ranek w przedszkolu to wspólne planowanie dnia. Barwne ilustracje przedstawiające w sposób symboliczny różne działania, które będą podejmowane przez nauczyciela i dzieci. Nie tylko oswajają je z rytmem dnia, ale również pokazują jego systematyczny przebieg. Dzieci znając występujące po sobie poszczególne etapy czują się bezpieczne i współodpowiedzialne za realizację planowanego dnia.

Wizualizacja obecności

W sali znajduje się tablica obecności. Przed wprowadzeniem tablicy dzieci poznają sposób jej stosowania. Później każde dziecko przychodząc do przedszkola mówi nauczycielce, jaki jest dzień tygodnia i przyporządkowany mu kolor. A następnie wybiera emblemat i przyczepia go przy swoim imieniu na tablicy.

Wizualizacja dyżurów

Dzieci chętnie wykazują się samodzielnością i współpracą w czasie wykonywania odpowiedzialnych zadań wyznaczonych na dany tydzień, jakim są dyżury. Na tablicy dyżurów na której zostały umieszczone obrazki symbolizujące dany dyżur np. łazienka, koperty z napisami: ,,będę dyżurnym” i ,,byłem dyżurnym”. A także wizytówki z imionami dzieci. W każdy poniedziałek dzieci losują nowych dyżurnych. Dzieci pełnią pięć dyżurów po dwie osoby (pary). Dobór dzieci do realizacji dyżurów jest losowy.

Dzieci pełnią dyżur przy nakrywaniu do stołu. Z chęcią biorą udział w realizowaniu tego zadania. Pamiętają o założeniu fartuszka, umyciu rąk. Do ich zadań należy rozstawienie na brzegach stolików talerzy, na środku stolika kubeczków i sztućców. W łazience, gdzie dzieci rozdają innym pastę do zębów. Czynność ta wymaga precyzji i staranności przy wyciskaniu pasty oraz umiejętności koncentracji uwagi przy jednoczesnym pilnowaniu zachowania porządku przez innych ustawienie się w kolejce, oczekiwanie na swoją kolej.

Innym dyżurem, jest utrzymanie czystości na podłodze i przy stolikach. Dyżur ten wdraża dzieci do kontrolowania stanu podłogi, i w miarę potrzeby zbierania z niej rozrzuconych zabawek, zamiatania skrawków papierów np. po wycinaniu za pomocą zmiotki, która znajduje się w sali i szufelki.

Ważnym i odpowiedzialnym dyżurem jest utrzymanie porządku na przedszkolnych półkach w sali. Dyżurni pilnują ,aby po skończonej zabawie wszystkie rzeczy wróciły na swoje miejsce.

Dyżur podczas działań plastycznych. Dzieci przygotowują materiały potrzebne do wykonywania zadań plastycznych, technicznych, konstrukcyjnych. Porządkują stoliki po wykonaniu zadania. W piątek dzieci kończą swój dyżur i go oceniają.

Wizualizacja zadań

Dzieci mają wyznaczone do realizacji dwóch dodatkowych zadań w tygodniu. Dziecko ma na jego wykonanie cały tydzień. Może je zrealizować w wolnym i wybranym przez siebie czasie. Czas realizacji zadania zależy również od innych czynników np. atrakcyjności zadania, czasu rozplanowania dnia, zaangażowania w inne czynności realizowane w ciągu dnia, jakim może być atrakcyjna zabawa z kolegami. Dzieci raczej nie mają problemu z wykonaniem zadań w ciągu dnia. Wykazują się samokontrolą i samodyscypliną ich wykonaniu. Istnieją nieliczne sytuacje, kiedy dziecko nie wykona zadania i często wynikają one z przyczyn zewnętrznych: niespodziewana zmiana organizacji dnia, szybszy odbiór dziecka z przedszkola. Przyjęto zasadę, że dzieci, które się spóźnią, lub niezbyt uważnie słuchają i nie wiedzą, co lub, w jaki sposób wykonać zadanie dowiadują się pytając o to kolegów - mentora wyznaczonego przez nauczyciela a na końcu o ile nie uzyskają wystarczającej wiedzy kierują się do nauczyciela. Po ukończeniu zadania dziecko pokazuje efekt nauczycielce i zaznacza na tablicy ukończenie swojego zadania, pracy na tablicy, wybierając w odpowiednim kolorze magnez symbolizujący dzień tygodnia, w którym zadanie zostało wykonane. Dzieci chętnie wykonują zadania twórcze. Dlatego staramy się pamiętać o tym, aby zadania rozwijały twórczość dziecka, jego wyobraźnię, były dostosowane do jego możliwości. Sprawiały, że każda praca mimo, jest zadana na jeden temat przynosiła różne efekty. Dlatego ważny jest również przekaz nie sugerujący sposób wykonania zadania. Polecenia kierowane do dziecka są krótkie, pozwalające na samodzielną dedukcję, twórczość własną dziecka, wymyślenie własnego sposobu realizacji zadania.

Wizualizacja współpracy

Następnym krokiem w rozwijaniu umiejętności dzieci jest wykonanie zadania w parach. W sali znajduje się tablica ,,Nasze pary”, na której umieszczone są zdjęcia dzieci. Połączone są one tygodniowo w pary. Dobór par jest losowy. Każdego tygodnia pary zmieniają się, co pozwala dziecku na kontakt i lepsze poznanie kolegi / koleżanki. Dzieci mogą bawić się z przyjacielem / przyjaciółką, ale uczą się również bawić z innymi bez wykluczania kogokolwiek.

Wizualizacja kalendarza urodzin

Następnym elementem wizualizacji jest kalendarz urodzin. Na urodzinowych świeczkach znajdują się wizytówki z imionami dzieci ,które obchodzą swoje urodziny w danym miesiącu Dzieci bardzo lubią obchodzić urodziny w przedszkolu. Solenizant częstuje swoich kolegów i koleżanki słodyczami. Zdmuchuje świeczki z tortu urodzinowego (wykonany z masy solnej). Wszyscy wspólnie śpiewamy 100 lat , dajemy w prezencie balonik i składamy życzenia. Korzystanie z kalendarza urodzin przez dzieci, pozwala im na utrwalenie nazw pór roku i jego miesięcy. A także zapamiętanie kiedy koleżanka/kolega z grupy obchodzi urodziny.

Wizualizacja samooceny

Dzieci codziennie dokonują samooceny swojego zachowania w czasie pobytu w przedszkolu. Każde dziecko na swojej szufladzie ma naklejoną tabliczkę. Jest ona podzielona na dni tygodnia(odpowiedni kolor kwiatka to dzień tygodnia).Pod koniec dnia dzieci oceniają swoje zachowanie i jeśli jest ono pozytywne to przyklejają tego dnia emblemat do tabliczki.

 

Zegar

W sali znajduje się zegar organizujący czas. Ma on specjalny mechanizm i oznaczenia-podzielony na 5,10,15 i 30 minut, które pozwalają dzieciom, że 30 min na wykonanie zadania to o wiele więcej niż 5min. Wykorzystywany jest przy wyznaczaniu czasu na spożywanie posiłków, sprzątanie i zabawę.

Sygnalizator

Znajdują się na nim kolory które mają różne znaczenie: kolor czerwony – praca samodzielna w ciszy, nie podchodzimy do nauczyciela ani nie pytamy kolegów; kolor żółty-praca w parach, dozwolone konsultacje z pozostałymi dziećmi; kolor zielony-czas na konsultacje z nauczycielem.

Ewaluacja:

·         wywiady z dziećmi

·         ankieta do rodziców

·         analiza wyników ankiety

·         opinia dyrektora przedszkola

·         spotkania zespołu nauczycielskiego w ramach WDN.

·         przygotowanie i przedstawienie przez koordynatora na posiedzeniu Rady Pedagogicznej w czerwcu 2018 r., sprawozdania z efektów wdrażania innowacji.

 

BIBLIOGRAFIA

  1. Helen Perkhurst, „Wykształcenie według planu daltońskiego”,1922
  2. Roel Röhner – Hans Wenke, wprowadzenie: prof. dr hab. Bogusław Śliwerski ,,Pedagogika Planu Daltońskiego”, Łódź 2011,Wyd. SOR - MAN.
  3. Roel Röhner, „Jak dziś wygląda plan daltoński? ” Bliżej przedszkola. 2011 nr 3.
  4. Roel Röhner, ,,Indywidualizacja drogą do sukcesu każdego dziecka” Bliżej przedszkola. 2011 nr 9
  5. Roel Röhner, „Plan daltoński wzorcowym narzędziem dla współczesnej edukacji” Bliżej przedszkola. 2011 nr 11.
  6. Joanna Kurek, Katarzyna Dryjas, „Pedagogika daltońska w polskich przedszkolach”. Wychowanie w przedszkolu nr 5/2011